Pedro Puy
Nunha costa moi pina pódese caer na tentación de reter o coche acelerando e á vez embragando coa marcha posta. A intención é boa, evitar que o coche vaia para atrás ou cale. Pero a idea é mala. Ao patinar o embrague, a temperatura das pezas que friccionan dispárase, empeza a xurdir un característico cheiro a xofre, e o mecanismo acaba por queimarse. Porque cada mecanismo ten a súa función. O embrague para cambiar de marcha, e o freo para parar. Usalos para o que non están concibidos adoita escarallalos.
A boa marcha dunha democracia parlamentaria depende da engranaxe correcta das súas pezas. As cámaras lexislativas debaten e aproban as leis, e o Goberno dirixe á administración respectándoas. O Goberno presenta os orzamentos e o parlamento debate e aproba anualmente os impostos que pode recadar e os límites aos gastos concretos que o Executivo pode realizar. O Executivo, que dirixe a acción política do Estado, prepara proxectos de lei, preséntaos á Cámara, que os debate, emenda, e no seu caso aproba. Esta semana, o pasado mércores 30 de setembro, esgotouse o prazo que a Constitución estabelece para a presentación polo Goberno dos orzamentos do Estado. Por cuarto ano consecutivo, e pese as promesas do novo ministro do ramo, esta previsión non se cumpriu.
Para superar esa costa, o Goberno acelera os anuncios, pero embraga as propostas. O coche non cae, pero tampouco avanza, co que imos camiño de rematar a lexislatura sin un só debate presupostario, e sen que a comisión parlamentaria correspondente nin sequera se convocase unha vez, aínda que só fose para informar das sucesivas modificacións e execucións dos orzamentos desde o 2023. Nas últimas décadas, en cada lexislatura se aprobaron entre 130 e 200 leis, á instancia do Goberno de quenda. Desde o 2023 foron só 21 os proxectos de lei aprobados, que contrastan cos 58 reais decretos lei pasados, normas de rango legal que elabora o Goberno, que entran directamente en vigor coa súa publicación, e que posteriormente o Congreso debe convalidar (ou rexeitar) sen posibilidade de emenda ou cambio algún (salvo que nos meses posteriores a Cámara os tramite como proxectos de lei).
Dos 58 reais decretos lei aprobados polo Executivo, 43 foron convalidados polo Congreso, dous seguen en tramitación, e 13 foron rexeitados. Os dous últimos este mesmo venres, 104 páxinas de BOE que o Goberno elaborou entre fortes debates internos en dous ou tres días, e levou á Cámara para a súa convalidación apenas 48 horas despois da pechalos. Foron rexeitados.
Non resulta esaxerado afirmar que o Executivo suplanta na súa función lexislativa ao Parlamento, porque os reais decretos lei ou os aceptas enteiros, ou os rexeitas integramente. O Parlamento non ten capacidade de negociación, emenda ou debate lexislativo serio. Non levar os orzamentos ao Congreso, recorrendo ás modificacións orzamentarias, nin lexislar polos trámites ordinarios, recorrendo a reais decretos lei que ademais non se aproban, é como acelerar moito pero sen avanzar. O embrague patina, e esta semana quentouse tanto que deixou en San Jerónimo un cheiro característico. Non a xofre, pero igual de intenso. Un aroma a disolución das Cortes e convocatoria electoral. Sería conveniente, antes de que a temperatura suba máis e o conxunto do mecanismo acabe estragado.
